TNO-project start driejarig programma om langetermijn-energieopslag in Nederlands energiesysteem te versnellen

Langdurige opslag als systeemvoorwaarde
Technologieën voor langdurige energieopslag maken het mogelijk om hernieuwbare elektriciteit 8 tot 100 uur op te slaan en flexibel in te zetten. Daarmee kan afschakeling van wind- en zonne-energie worden voorkomen en neemt de leveringszekerheid toe. Volgens TNO adresseert het project een kernvraag van de energietransitie: hoe grote volumes duurzame energie veilig en betaalbaar kunnen worden geïntegreerd in een reeds overbelast systeem.

Door technologieontwikkeling te combineren met praktijkcases en systeemanalyse wil het consortium LDES schaalbaar en economisch haalbaar maken. Naast technologische innovatie is marktontwikkeling essentieel. Energy Storage NL benadrukt dat naast verdere ontwikkeling van LDES-technologie ook passende marktprikkels nodig zijn om tot een volwassen opslagmarkt te komen.

TU Eindhoven richt zich binnen het project op coördinatiemechanismen en analysetools voor regionale systeemintegratie. Daarbij wordt gewerkt aan gestandaardiseerde simulatiesets op basis van Digital Twins, waarmee integratievraagstukken in realistische netomgevingen kunnen worden doorgerekend.

Drie praktijkcases
RenewaFLEXNL ontwikkelt en test drie complementaire opslagconcepten — elektrochemisch, thermisch en ijzer-lucht — in pilots die representatief zijn voor Nederlandse systeemuitdagingen:

• Rotterdamse Haven: koppeling van opslag aan offshore wind voor levering van duurzame elektriciteit en warmte aan energie-intensieve industrie.
• De Kwakel: inzet van warmte- en elektriciteitsopslag om glastuinbouwbedrijven minder afhankelijk te maken van gasgestookte WKK-installaties.
• Altena: integratie van hernieuwbare opwekking, energieopslag, laadinfrastructuur voor elektrische vrachtwagens en warmtevoorziening voor kassen en lokale afnemers.

In deze pilots wordt onderzocht in hoeverre langetermijnopslag congestie kan reduceren, duurzame opwek beter kan benutten en regionale energiezekerheid kan versterken.

Drie Nederlandse opslagtechnologieën
Het consortium onderzoekt drie innovatieve opslagtechnologieën:

• Aquabattery: een schaalbare zuur-base flowbatterij op basis van zoutwater (elektrochemisch).
• ORE Energy: ijzer-luchtopslag via omkeerbare oxidatie van ijzer, geschikt voor meerdaagse opslag en netstabiliteit.
• BB1 Project: een hybride concept met warmtepompen, watergebaseerde warmteopslag en natrium-ionbatterijen, geïntegreerd aangestuurd.

Met name de combinatie van thermische en elektrische opslag biedt perspectief voor energie-intensieve gebruikers, doordat flexibiliteit op meerdere energiedragers kan worden ontsloten.

Systeemanalyse en randvoorwaarden
Naast technologische ontwikkeling richt RenewaFLEXNL zich op systeemintegratie via techno-economische analyses, levenscyclusanalyses en businesscase-ontwikkeling. Ook worden aanbevelingen opgesteld voor toekomstige wet- en regelgeving. Een nationale systeemanalyse moet inzicht geven in de locaties en toepassingen waar LDES de grootste maatschappelijke waarde oplevert.

Het consortium bestaat uit onder meer TNO (coördinator), TU/e, DNV, Vattenfall, Vopak, Nobian, Stedin, Aquabattery, ORE Energy en BB1 Project, aangevuld met industriële en glastuinbouwpartners. Netbeheerders en andere stakeholders zijn als klankbord betrokken. Het project ontvangt financiering vanuit het Nederlandse MOOI-programma.