Nieuwe open datalogger moet veldonderzoek betrouwbaarder en toegankelijker maken

(Afbeelding Universiteit Twente)

Een dataset met een volledig groeiseizoen aan metingen van bodemvocht. Het lijkt waardevolle informatie voor onderzoek naar de manier waarop planten omgaan met droogte. Maar wat als niet is vastgelegd hoe diep de sensoren in de grond zaten, of ze tussentijds zijn verplaatst en wanneer ze voor het laatst zijn gekalibreerd? Dan ontbreken essentiële gegevens om de meetresultaten goed te kunnen interpreteren en opnieuw te gebruiken.

Dit soort informatie, ook wel metadata genoemd, is onmisbaar voor betrouwbaar en herbruikbaar onderzoek. Toch wordt het vastleggen ervan in de praktijk vaak als een extra taak ervaren. Gegevens verdwijnen in notitieboekjes, losse spreadsheets of het geheugen van de onderzoeker. Met als risico dat belangrijke informatie verloren gaat.

Metadata vastleggen tijdens het meten
Een nieuw project onder leiding van de Universiteit Twente wil daar verandering in brengen. Het team ontwikkelt een open datalogger voor veldonderzoek die het vastleggen van metadata direct onderdeel maakt van het meetproces.

De werkwijze moet eenvoudig zijn. Onderzoekers plaatsen hun sensoren, schakelen de datalogger in en beantwoorden via hun telefoon enkele vragen over de meetopstelling. Informatie over waar, wanneer, waarom en hoe de metingen plaatsvinden, wordt vervolgens automatisch aan de meetgegevens gekoppeld.

Het doel is om gegevens vanaf het begin FAIR te verzamelen. FAIR staat voor Findable, Accessible, Interoperable en Reusable: vindbaar, toegankelijk, uitwisselbaar en herbruikbaar.

“Er bestaat nog geen datalogger die aan alle eisen voldoet”, zegt projectleider dr. Florian Ellsäßer van de faculteit ITC. “Met deze groep kunnen we er een bouwen die FAIR, open en ook ver buiten onze eigen projecten bruikbaar is.”

Niet alleen de hardware en software, maar ook de bijbehorende documentatie wordt als open source beschikbaar gesteld. Daardoor kunnen andere onderzoekers en organisaties de datalogger zelf nabouwen, aanpassen en toepassen.

Ontwikkeling samen met gebruikers
Bij de ontwikkeling staan de toekomstige gebruikers centraal. Onderzoekers, technici en burgerwetenschappers van onder meer TU Delft, KNMI, RIVM, SURF, MeetJeStad, NWO en TDCC zijn bij het project betrokken. Ook DesignLab, TCO en Geoversity van de Universiteit Twente leveren een bijdrage.

In de eerste zes maanden brengt het projectteam bestaande dataloggers, beschikbare metadatastandaarden en de behoeften van gebruikers in kaart. Die inventarisatie vormt de basis voor het ontwerp van de nieuwe logger.

Het project wordt gefinancierd door NWO via het Thematic Digital Competence Centre for Natural and Engineering Sciences (TDCC-NES) en loopt tot september 2028.

Meedenken over de datalogger?
Onderzoekers, technici en andere geïnteresseerden die zelf veldgegevens verzamelen of ervaring hebben met het vastleggen van meetgegevens, worden uitgenodigd om mee te denken over de ontwikkeling.
Ook wie informatie mist bij bestaande meetgegevens of een specifieke toepassing voor de datalogger voor ogen heeft, kan contact opnemen met projectleider Florian Ellsäßer via  f.j.ellsaesser@utwente.nl.