Van trillingsisolatie tot cryokoeling: Precisiebeurs toont precisietechnologie voor de Einstein Telescope

Zwaartekrachtgolven zijn minieme rimpelingen in ruimte en tijd, ontstaan bij extreme gebeurtenissen zoals het samensmelten van zwarte gaten. De Einstein Telescope moet deze golven veel nauwkeuriger meten dan nu mogelijk is, zodat wetenschappers dieper het heelal in kunnen kijken. De detector komt honderden meters onder de grond, met drie tunnels van elk tien kilometer.

Extreme eisen aan precisie
De Einstein Telescope vraagt om precisietechnologie op het scherpst van de snede. Het ontwerp bestaat uit drie tunnels van elk tien kilometer en schachten van driehonderd meter diep en de meetinstrumenten moeten volkomen trillingsvrij werken. JPE ontwikkelt daarom een trillingsisolator die functioneert in vacuüm bij min 263 graden Celsius, de omgeving van de spiegels van de telescoop. Demcon kryoz en startup Cooll, beide spin-offs van de Universiteit Twente, bouwen een koeler zonder mechanisch bewegende delen. Het werk wordt onder meer gesteund door het Nationaal Groeifonds en Interreg-projecten. De bedrijven zien ook toepassingen buiten het project, zoals in quantumcomputing en de halfgeleiderindustrie.

Precisiebeurs als ontmoetingsplek
Dit jaar viert de Precisiebeurs haar 25-jarig jubileum. Nikhef, het Nationaal instituut voor subatomaire fysica en een van de drijvende krachten achter de Nederlandse ET-ambities, presenteerde de Europese plannen tien jaar geleden voor het eerst op de beurs. Ook op deze jubileumeditie krijgt het project een prominente plek. Albert van Dorssen, Business Developer Valorisatie Einstein Telescope zal op de eerste dag van de Precisiebeurs in een presentatie niet alleen de huidige status schetsen, maar ook de kansen die zich in 2027 en 2028 aandienen. Tot nog toe gaat het vooral om TRL-technologie op laag niveau die doorontwikkeld moet worden. De komende jaren zal de focus geleidelijk verschuiven naar industrialisatie. “Want als je in een serie van tien stuks gaat produceren, gelden er andere designeisen; componenten moeten dan maakbaar zijn tegen een acceptabele prijs. Dan kunnen ook bedrijven met een ander profiel meedoen”, zegt de Business Developer van het ET-project.