Column & Opinie Ewout de Ruiter

Over Ewout de Ruiter

Al sinds 1985 schijft Ewout technische artikelen over elektronica, elektrotechniek en industriële automatisering. In al die jaren heeft hij voor bijna alle media uit de branche geschreven.

Sinds 2007 is Ewout hoofdredacteur bij e-totaal.

Tijd of tijdloos?

Wat is de relatie tussen de niet werkende alarmsirenes op 1 februari j.l. en het nog altijd heersende conflict op de Balkan? Sinds kort weten we dat deze relatie 6 minuten is (en misschien ondertussen wel meer). Ik heb het hier over de netfrequentie waar laatst zo'n beetje alle media het over hadden - van NOS-journaal tot aan damesweekblad Margriet.

Hoe het kan dat onze netfrequentie zo netjes 50 Hz is, heeft mij altijd al verbaasd. Zeker gezien de koppeling van een zo groot aantal elektriciteitscentrales vraagt dat om een strak regelmechanisme. We weten immers allemaal wat er gaat gebeuren als één van de centrales uit de pas gaat lopen, dus hoe belangrijk het is om de frequentie echt stabiel te houden.
Als je gaat zoeken op internet wat de oorzaak is van de daling van de afgelopen tijd, dan kom je heel veel rare verhalen tegen. Verhalen die variëren van centrales die een spanning van 220 V leveren tot aan bangmakerij dat kunstmatige intelligentie ons energienet over zou kunnen nemen. Duidelijk is wel dat maar weinig mensen snappen hoe het werkt en zeker waarom het regelmechanisme voor het stabiel houden van de netfrequentie de afgelopen maanden niet bijgestuurd werd. Waarschijnlijk is de oorzaak van dat laatste een politiek verhaal of is het een pressiemiddel om er voor te zorgen dat de strijdbijl in de Balkan begraven wordt.
Wel is mij duidelijk geworden hoe complex het regelmechanisme nu al is. Wat moet dat in de toekomst gaan worden met nog eens duizenden en duizenden kleine elektriciteitsproducenten er bij. Zijn het uiteindelijk de kleine energieproducenten die de regie over gaan nemen?
De afhankelijkheid van de 50 Hz houdt nu voor de consument op bij zijn klokken. Straks wordt dat een grotere afhankelijkheid, want omvormers schakelen nu uit als de frequentie 50,2 Hz wordt. Dat massaal uitschakelen kan weer tot problemen leiden wat met de VDE4105 beter geregeld wordt. Dan praten we over een geleidelijke schaal die loopt tot 51,5 Hz. De netfrequentie kan hiermee dus aanzienlijk oplopen wat weer gevolgen heeft voor onze klokken. Waarschijnlijk is het dan ook zo langzamerhand verstandiger om hiervoor niet meer op de netspanning te gaan vertrouwen. Er zijn alternatieven te over waar we nauwkeuriger een tijdsbepaling uit kunnen halen. Het energienet verliest daarmee haar functie voor de tijd, maar of het daarmee tijdloos wordt, is de volgende vraag.