Wat blijft de elektronicawereld toch boeien. Hoeveel decennia zijn we nu al bezig met de wet van Moore? En het blijft maar gaan. Nu alweer jarenlang mag ik elk jaar het seminar Tomorrow's Electronics organiseren en iedere editie staat weer bol van de verrassingen.
Het was ook dit jaar weer genieten. Alleen al de voorbereiding is prachtig om te doen. Als je eenmaal weet hoe en waar je moet zoeken met Google en als het format zo sterk blijkt te zijn dat de sprekers die we uitnodigen bijna allemaal graag meedoen en elkaar inspireren om iets wezenlijks nieuws neer te zetten, daar word je toch blij van!
Had u al eens gehoord van Maxim Mostovoy uit Groningen? Blijkt zo’n beetje de meest geciteerde wetenschapper van Nederland te zijn en dat zegt niet niks. Waarin hij is gespecialiseerd? Spiralende skyrmionen! O, ook nog nooit van gehoord? Het zijn kleine heel stabiele magnetische objecten die voorkomen in kristallen. En ze gaan helpen weer More than Moore te realiseren, nog snellere elektronica met nog meer geheugen per oppervlak.
In dezelfde ochtend lieten Daniel Vermaekelbergh en Cristiane Morais Smith zien welke vorderingen er zijn gemaakt in de paar jaar sinds we in Tomorrow’s Electronics de ontdekking van het grafeen door Andre Geim presenteerden. ‘Kunstmatig’ grafeen komt in productie, ook weer voor snellere elektronica. En wa-dag-ie-wa, het komt uit Utereg! Niks nie Silicon Valley, maar het Kromme Rijn gebied, vol restanten van het Romeinse rijk.
Het leuke, boeiende, fascinerende is dat in het programma van Tomorrow’s ook altijd een blok zit over wat er op dit moment in de markt gebeurt. De enorme drive die er is naar ‘wearable electronics’, elektronica aan, op, in de mens. Daar gaan we meer van horen komend jaar. Voor nu is het de ontwikkeling van een hart op een chip! Of het niks is. Lichaamseigen stamcellen laten groeien op een chip om via de elektrische activiteit van die cellen te meten wat nieuw ontwikkelde medicijnen doen. Een medicijn testen in je eigen lichaam, maar dan daarbuiten, op een chip. Volgt u het?
Geen dierproeven meer nodig en veel sneller en betrouwbaarder resultaat tegen enorm veel minder kosten. Omlaag die verzekeringspremie….
En dan dat laatste stuk Tomorrow’s, altijd een paar business cases. Prototype ondernemers die met nieuwe elektronica de wereld gaan veroveren. De combinatie van enthousiasme voor het ondernemerschap met een complementaire begeestering voor de technologie, dat is zó inspirerend voor iedereen die het meemaakt. Ik herinner me van een flink aantal jaren terug de mannen die het e-book introduceerden. De tablet die ze toen al hadden vond iedereen geweldig. Maar de entrepreneurs zelf hadden grote twijfels. “Waarschijnlijk gaat het alleen gebruikt worden door wetenschappers. Dit gaat Amazon.com nooit introduceren. Dat kost hun te veel omzet en het kost te veel om mensen er aan te laten wennen…”. Ik zeg niet dat het papieren boek verdwijnt, maar wat een hausse is het e-book nu al geworden.
Komt er dan nooit een eind aan? Natuurlijk wel en toch niet. We zitten voorlopig nog middenin het elektronicatijdperk. Maar net als de bronstijd en de ijzertijd, kan het weleens een periode worden die een aantal eeuwen gaat beslaan. Han Huijsing, hoogleraar sensortechnologie in Delft hoorde ik ergens in 1992 roepen “na de elektronicarevolutie krijgen we nu (toen dus) de biologierevolutie.” Natuurlijk had hij gelijk met die biologierevolutie, maar die kwam niet na de elektronicarevolutie. Beiden gaan op dit moment hand in hand en versterken elkaar enorm. Het hart op de chip is een voorbeeld. Cellen en elektronen, ze vertonen gedrag. Dat gedrag ontdekken, analyseren, manipuleren, daar zijn we echt nog wel even zoet mee. Theorie, experiment en opnieuw theorie en experiment. Een tijdje vergaten we in Europa het experiment, de eerste periode na de Tweede Wereldoorlog. Toen dreigden we technologisch achterop te raken bij landen als de VS en Japan. Dat hebben we inmiddels ruimschoots ingehaald in Europa. Misschien wel vooral doordat Europa Europa is geworden. Maxim Mostovoy is een Groninger die werd geboren in Rusland.
