Column & Opinie

Nano 4 Dummies

Opmerkelijk nieuws in een serieuze krant. Het FD meldt dat een Nederlandse ondernemer met zijn Italiaans /Thaise bedrijf bedrijf Vittoria, fietsbanden gaat maken en verkopen waarin grafeen is verwerkt. "Straks laten we zien dat iedereen gewoon veel harder fietst met grafeen" zegt Rudi Campagne. Het ziet er serieus uit. Het lijkt een echte doorbraak. Samen met een ander Italiaanse grafeenproducent bouwt Vittoria een tweede grafeenfabriek in de regio Milaan.

Lang leek het er op dat nanotechnologie iets zou blijven van wetenschappelijk onderzoek en niet of nauwelijks industrieel zou worden. Maar de doorbraak lijkt er toch echt te komen en niet alleen via de elektronica of zonnebrandcrème. Maar wat is dat eigenlijk, nanotechnologie? Superklein, dat weten we allemaal wel. Maar verder? Gevaarlijk? Dat is alles wat je niet goed begrijpt, wat je niet met het blote oog kunt zien en waarvan je niet goed kunt voorspellen hoe het zich gaat gedragen. Magie en science fiction of een domein van Einstein-achtige geleerden, wetenschappers die je liever niet te veel vertellen omdat ze denken meer geld te kunnen verdienen als onduidelijk blijft wat ze precies aan het doen zijn.

Nou ben ik zelf helemaal geen beta-wetenschapper. Als planoloog afgestudeerd,houdt ik me al decennia lang bezig met de wisselwerking tussen academia en technologiebedrijven, tussen bètawetenschap en de markt. Vanuit mijn rol en discipline mag ik vaak degene zijn die de ‘domme’ vragen stelt, juist als verschillende specialisten bij elkaar zitten die elkaar ook niet begrijpen, maar dat niet willen toegeven. Dat is de setting waarin je leert dat geen enkele technologie echt hocus pocus is.

Maar als het nu echt aan de hand is, dat er een doorbraak aan het komen is in de toepassing van nanotechnologie, dan wordt het toch wel tijd dat we de mythe op brede schaal gaan ontmantelen. Grafeen is daarbij een prachtig vliegwiel. Dat je gewoon met een stukje plakband en wat potloodslijpsel een materiaal met de dikte van een enkel atoom kunt maken, dat ontmythologiseert heel snel. Dat is ook wat we gaan doen op 28 januari. Op die datum is er de eerste workshop NanoTech 4 Dummies. Samen met de Hogeschool Utrecht organiseert FHI die workshop voor de micronano brancheorganisatie MinacNed. Wie daar komen workshoppen? De receptioniste, de boekhouder en de directeur van bedrijven die ‘iets’ te maken krijgen met nano, maar die geen idee hebben van wat het inhoudt. Maar dat kan ook net zo goed een laborant zijn die eigenlijk ook nog niet met nano te maken heeft gehad. Gewoon een dagje proefjes doen, een monster voorbereiden, door de fluorescentiemicroscoop kijken, een beetje sputteren en opdampen.

Toen het in 1951 voor het eerst was gelukt om menselijke cellen buiten het lichaam in leven te houden, toen publiceerde men in de Verenigde Staten dat er een doorbraak was bereikt om het leven onsterfelijk te maken. Voorspelbare, maar domme, gevolgtrekking als je niet weet waar je het over hebt. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat je maar aan kunt rotzooien met menselijke cellen of met nanodeeltjes. De science fiction horrorverhalen blijken eigenlijk altijd gebaseerd te zijn op gebrek aan inzicht in eigenlijk vrij simpele werkelijkheden. Het is meestal de technologie van instrumentatie en analysetechniek die opeens zichtbaar maken wat eigenlijk helemaal niet zo ingewikkeld is.

De familie van de vrouw van wie de eerste cellen kwamen die in het lab in leven bleven, was niet eens verteld dat die cellen waren afgenomen, laat staan dat zij wisten wat daar allemaal later mee gebeurde. Geen wonder dat deze mensen volledig in paniek raakten toen ze er langzamerhand achter kwamen dat hun zus, moeder, grootmoeder onsterfelijk was geworden. Natuurlijk werd het een enorm emotioneel proces om dat weer een beetje op de rit te krijgen, maar uiteindelijk was er de dag dat ze in het lab de cellen konden zien, in de vrieskist en ontdooid onder de microscoop. Pas toen werd duidelijk dat het toch wat minder ongrijpbaar was.

Wie denkt dat met nanotechnologie het onheil over ons komt en degene die nieuwsgierig is of nanotechnologie misschien wel nieuwe mogelijkheden voor zijn bedrijf zou kunnen gaan openen, die twee mensen moeten maar een dagje uittrekken voor de NanoTech 4 Dummies workshop.
Nog even en het is overal, net als micro-elektronica en informatietechnologie.

meer informatie: http://bit.ly/1iDdYik