Het is eigenlijk wonderlijk hoe krachtig de elektronicabranche in Nederland is. Ik herinner mij dat in 1987 (!) elektronicaproducenten in ons land moord en brand riepen omdat Philips het voor elkaar kreeg dat de invoerrechten op componenten hoger werden dan die op geassembleerde printed circuit boards. Taiwan leek toen te profiteren. Tulip computers, wie kent de naam nog, was onze nationale trots als Nederlandse tegenhanger van Apple. Het bedrijf besloot haar moederborden voortaan op het voormalig Chinese eiland Formosa te laten produceren.
“We raken al onze productie kwijt!” Hoe vaak hebben we die tekst gehoord, gelezen, misschien wel zelf uitgesproken sinds, pakweg, 1960. En het klopt. Er is een voortdurende ontwikkeling dat productie vanuit Nederland verdwijnt naar andere landen. Dat kan blijkbaar steeds maar doorgaan. Steeds blijkt hier in die natte delta aan de Noordzee weer nieuwe productie te ontstaan.
Laat ik eens de vertaalslag maken naar onze vakbeurzen. Al eerder schreef ik dat het buitenland zich er over verbaast dat wij nog steeds een heel volwaardige beurs voor professionele elektronica hebben. En dat puur voor de lokale markt, Nederland en Vlaanderen. De geschiedenis is illustratief. Al in 1950 ontstond de beurs Firato, voor radio en televisie en ‘technische onderdelen’. Zo’n tien jaar later werd dat onderdeel, voor technische onderdelen, ‘de stille zaal’, verzelfstandigd als ‘Fiarex’. Het werd een beurs voor hobbyisten plus radio- en tv winkeliers als bezoekers. Gaandeweg kwamen daar professionele elektronici bij en, nog later, natuurlijk de mensen van Philips, Holec, Electrofact, Fokker en hoe de grote bedrijven van toen allemaal heetten. Zij kregen te maken met elektronica in hun producten en moesten dat zelf gaan ontwikkelen en maken.
In 1991 deed de vereniging van exposerende bedrijven een belangrijke stap door aan te sluiten bij Het Instrument, FHI. Dat betekende een strategische keuze voor industriële elektronica. Toen vervolgens in 1997 de organisatie van de beurs volledig werd overgenomen door de brancheorganisatie, schrapten de exposerende bedrijven bewust de mensen van radio- en tv winkels van de uitnodigingslijst. Onder de nieuwe naam ‘Electronics & Automation’ stond het evenement voortaan elke twee jaar in de Jaarbeurs Utrecht. Het werd van een semi-publieksbeurs met een teruglopend bezoekersaantal van zo’n 17.000 bezoekers, naar een stabiele situatie van vier à vijfduizend professionele beursgangers.
Die naam, Electronics & Automation, was gekozen omdat elektronica in Nederland toen vooral een markt werd van toeleveranciers, ‘bestückers’. Dat woord voor het seriematig plaatsen van componenten op printplaten is niet toevallig Duits. Veel Nederlandse bedrijven werkten voor de Duitse markt. Zij vormden een belangrijke doelgroep voor de beurs. Maar ook Nederlandse bedrijven, Philips voorop, gingen hun productie uitbesteden bij elektronica assemblagebedrijven.
Die productie dreigde vervolgens weer te verdwijnen. In plaats daarvan, groeide de productie van kleine series voor heel specifieke automatisering, in de slipstream van de FHI-branche Industriële Automatisering.
Van dat alles, of misschien wel weinige, kun je niet zo’n volwaardige show overeind houden als er nu staat. Natuurlijk, het ecosysteem rond ASML droeg ook bij. Maar er is veel meer. Nederland werd ook in de elektronicasector een land van ‘kop/staart’ bedrijven. Nieuwe technologie ontwikkelen en nieuwe markten ontginnen, liefst met hoge toegevoegde waarde, dat is waar we goed in zijn. Dat we excelleren in technologie is wel duidelijk. Maar waar nu alles om draait is de applicatie! Overal wordt elektronica toegepast en nergens gaat dat meer ‘stand alone’.
Neem sensoren. Een sensor op een chip verkoop je niet zo maar zoals voorheen een microprocessor. Daar hoort een domeinspecifiek, applicatiespecifiek softwareplatform bij en zonder connectivity kom je niet meer in de markt.
We kunnen het en we laten het zien, op 14 december al in de sensorconferentie in Amsterdam, http://senseofcontact.nl . Maar de iconische verandering is, dat wat voorheen Fiarex heette, nu via Electronics & Automation is omgedoopt naar Electronics & Applications, komend voorjaar van 30 mei tot en met 1 juni. De route van bedenker naar gebruiker is dramatisch ingekort. Nederland en Vlaanderen blijken nog steeds in staat te gidsen op die elektronicaroute.
