"Jeff Bezos (the ceo of Amazon.com) turned to data-driven management very early. He wanted his grandmother to stop smoking, he recalled in a 2010 graduation speech at Princeton. He didn't beg or appeal to sentiment. He just did the math, calculating that every puff cost her a few minutes. "You've taken nine years off your life!" he told her. She burst into tears.He was 10 at the time. Decades later, he created a technological and retail giant by relying on some of the same impulses: eagerness to tell others how to behave; an instinct for bluntness bordering on confrontation; and an overarching confidence in the power of metrics."
Leest u dit citaat nog maar een keer. Komt uit een artikel in The New York Times van 15 augustus. Wat de onderzoeksjournalisten Jody Kantor en David Streitfeld boven water hebben gehaald doet heel wat stof opwaaien. “Inside Amazon: Wrestling Big Ideas in a Bruising Workplace” is de titel van de publicatie. Op de werkplek bij Amazon.com worden de grote prestaties er op de werkplek zo uitgeperst dat niemand er ongeschonden van af komt, daar komt het verhaal zo ongeveer op neer. Medewerkers worden systematisch tegen elkaar opgezet, zo hevig dat iedereen vroeg of laat, zelfs regelmatig, daadwerkelijk in huilen uitbarst. Moderne slavernij midden in een ‘succesverhaal’ van een bedrijf dat dankzij de digitale revolutie groeit met duizelingwekkende snelheid. Ook al heeft de ‘company’ nooit winst gemaakt, zijn de marges op de verkochte producten vrijwel nul, Amazon wordt door velen gezien als voorbeeld om na te volgen. Mensen staan nog steeds in de rij om er te mogen werken. ‘Wij willen slaaf worden’.
Deze wantoestand blijkt niet op zich te staan. Na het leeglopen van de internetbubble in 2001 dachten we dat het wel over zou zijn met de digitale idiotie. Maar Amazon.com is symptomatisch. Twee boeken die ik langs zag komen: ‘Bedwing het monster Social Media’ van Jeroen Bertrams en ‘Het digitale proletariaat’ van Hans Schnitzler. Het eerste heb ik inmiddels gelezen en het tweede ga ik nog proberen. En dan ben ik van plan er wat uitgebreider over te schrijven in het FHI-magazine Signalement.
Maar voor nu, het verschijnen van deze beide boeken duidt op een probleem dat breder is dan mijnheer Jeff Bezos van Amazon. Als ik het boek van Bertrams lees dan bekruipt mij de gedachte dat het geen toeval is dat de afkorting SM ook iets anders kan betekenen dan social media. En als ik alleen al een paar samenvattinkjes lees van wat Schitzler te berde brengt in ‘Het digitale proletariaat dan doemt niet alleen een beeld op van een 21e eeuwse vorm van slavernij, maar ook van de mensonterende arbeidsomstandigheden die Emile Zola beschrijft in ‘De Mijn’, eind negentiende eeuw. Of van het geestdodende lopendebandwerk na de industriële revolutie. Pak YouTube er maar eens bij, ‘Modern Times’ van Charlie Chaplin. Lachen, maar eigenlijk echt wel zwarte humor.
Natuurlijk is niet alle digitalisering per definitie fout. Elke technologische revolutie brengt aanpassingsproblemen met zich mee voor mens en maatschappij. Daar zit het probleem ook niet. Waar we echt uit de bocht vliegen, is het moment van verheerlijking van de uitwassen; het niet willen zien welke schade aan mensen wordt aangericht bij het extreem willen uitnutten van de mogelijkheden; de sociale druk om maar door te gaan, omdat je wordt aangepraat dat je er anders niet meer bij hoort, je outdated bent; dat het ergste wat jou kan overkomen is dat je uit de Whatssapp groep wordt gegooid, je digitaal tot pariastatus geraakt, als op een bootje in de Middellandse Zee.
