Oplossen tekort aan ingenieurs vergt talentstrategie voor technologie

De krapte in technische beroepen is al meerdere jaren zichtbaar in sectoren als hightech, energie, infrastructuur en maakindustrie. De teruglopende instroom in technische bachelor- en masteropleidingen vergroot de druk op innovatiecapaciteit, uitvoeringskracht van de energietransitie en het concurrentievermogen van de Nederlandse kenniseconomie.

Toekomstig verdienvermogen onder druk
Tijdens de presentatie van zijn rapport benadrukte voormalig ASML-topman Peter Wennink dat het toekomstige verdienvermogen van Nederland direct samenhangt met de beschikbaarheid van technisch talent. Zonder voldoende instroom in technische opleidingen komt niet alleen de groei van individuele bedrijven in gevaar, maar ook de positie van Nederland in mondiale sleuteltechnologieën.

De uitdaging is tweeledig: enerzijds moeten meer Nederlandse jongeren worden gemotiveerd om voor techniek te kiezen; anderzijds is een strategische inzet op internationaal talent noodzakelijk om de korte- en middellangetermijntekorten te mitigeren.

Internationale instroom als strategische pijler
Opvallend is dat in het academisch jaar 2025/2026 meer internationale studenten hebben gekozen voor een technische masteropleiding in Nederland. Een substantieel deel van deze afgestudeerden blijft na afronding van de studie werkzaam in Nederland, met name in hightechclusters en R&D-intensieve sectoren. Daarmee leveren zij een directe bijdrage aan de versterking van de Nederlandse kennis- en innovatiebasis.

Een toekomstgerichte talentstrategie dient daarom nadrukkelijk aandacht te besteden aan het aantrekken én behouden van internationaal technisch talent. In de aangekondigde talentstrategie van de coalitiepartijen D66, VVD en CDA ligt hier een duidelijke beleidsopgave. Voor beoogd minister Letschert (OCW) betekent dit dat regelgeving rond internationale studenten, verblijfsprocedures en aansluiting op de arbeidsmarkt integraal moet worden benaderd, met oog voor uitvoerbaarheid en concurrentiepositie.

Gerichte sectorale aanpak: microchips als voorbeeld
Een concreet voorbeeld van een sectorgerichte benadering is de inzet van TU Delft binnen het Nationaal Versterkingsplan Microchiptalent (Project Beethoven). In samenwerking met partners uit onderwijs, overheid en industrie wordt actief geworven voor MSc-opleidingen die direct aansluiten op de behoeften van de halfgeleiderindustrie. Hiermee wordt gericht geïnvesteerd in de talentpijplijn voor een sector die cruciaal is voor zowel economische als strategische autonomie.

Een dergelijke aanpak – waarin onderwijsinstellingen, bedrijven en overheid gezamenlijk optrekken – kan als blauwdruk dienen voor andere sleuteltechnologieën. Denk daarbij aan domeinen als kwantumtechnologie en artificiële intelligentie, waar eveneens sprake is van mondiale concurrentie om talent en een snel groeiende vraag naar hooggekwalificeerde technici.

Structurele keuzes noodzakelijk
De combinatie van dalende nationale instroom en aanhoudende arbeidsmarktkrapte vraagt om structurele keuzes. Zonder gerichte interventies zal de mismatch tussen opleidingsoutput en arbeidsmarktvraag verder toenemen. Een integrale talentstrategie – met aandacht voor studiekeuze, internationale werving, retentie en sectorspecifieke programmering – is geen beleidsoptie meer, maar een economische noodzaak.