Onderzoek - studie en publicaties
9 april 2026
Nederlandse R&D-uitgaven dalen, behalve in defensie; Europese fondsen worden cruciaal”
De overheidsinvesteringen in onderzoek en ontwikkeling zullen de komende vier jaar met een miljard euro afnemen, tenzij het kabinet-Jetten besluit extra te investeren. De uitzondering hierop vormen de defensiegerelateerde uitgaven, die juist een stijging doormaken van 300 miljoen naar 400 miljoen euro. Daarnaast ontvangt Nederland jaarlijks gemiddeld zo’n 1,1 miljard euro uit Europese onderzoeksfondsen. Het Europese budget voor onderzoek en innovatie zou mogelijk vanaf 2028 zelfs kunnen verdubbelen.
Dit blijkt uit de publicatie TWIN 2024-2030 van het Rathenau Instituut, die vandaag is uitgebracht.
In de tabellen en grafieken van het rapport zijn de tijdelijke financieringsimpulsen van de kabinetten-Rutte III en IV zichtbaar, die gevolgd worden door de bezuinigingen onder het kabinet-Schoof. Zonder extra investeringen van het kabinet-Jetten zullen de R&D-uitgaven van de rijksoverheid dalen van 9,6 miljard euro in 2026 naar 8,6 miljard euro in 2030.
Doel van 3% bbp blijft moeilijk haalbaar
De totale R&D-uitgaven in Nederland schommelen al meer dan tien jaar tussen de 2,1% en 2,3% van het bbp. Nederland heeft als doel om de Europese norm van 3% te halen, maar om dit in 2026 te bereiken, is er een extra investering van 12,7 miljard euro nodig. Hiervan zou minstens 1,2 miljard euro uit de overheidsbudgetten moeten komen, de rest zou gefinancierd moeten worden door het bedrijfsleven en andere buitenlandse partijen.
Toename in defensie-uitgaven
De publicatie van het Rathenau Instituut wijst ook op de toenemende uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling binnen de defensiesector. Deze bedragen in 2024 nog 313 miljoen euro, maar zullen naar verwachting oplopen tot 409 miljoen euro in 2030, een stijging van 31%.
Europese fondsen worden steeds crucialer
Europese middelen spelen een steeds belangrijkere rol voor Nederlandse onderzoekers. Nederland ontvangt gemiddeld 1,1 miljard euro per jaar uit Europese onderzoeksbudgetten, waarmee het land behoort tot de top vijf van Europese ontvangers, samen met Duitsland, Spanje, Frankrijk en Italië. De Europese Commissie is van plan om het onderzoeksbudget voor de periode 2028-2034 bijna te verdubbelen. Indien Nederland dezelfde mate van succes blijft behalen bij het aanvragen van deze fondsen, zou dit kunnen betekenen dat de jaarlijkse bijdrage vanuit Europa in de toekomst kan oplopen tot 2 miljard euro.
Schoksgewijze bezuinigingen zorgwekkend
Alexandra Vennekens, die het onderzoek naar cijfers en inzichten over het wetenschapssysteem coördineert, uit haar zorgen over de schoksgewijze stijgingen en dalingen in de financiering. “In ons kwalitatief onderzoek zien we dat grote tijdelijke financiële impulsen vaak leiden tot tijdelijke arbeidscontracten en een gebrek aan langetermijnperspectief voor onderzoekers. Dit voorkomt de opbouw van een stabiele kennisbasis, wat op lange termijn niet duurzaam is en mogelijk leidt tot inefficiënties,” aldus Vennekens.
Meer nieuws over Onderzoek - studie en publicaties
