Column & Opinie Kees Groeneveld

Over Kees Groeneveld

Onafhankelijk expert technologie, marketing en maatschappij.

Zwermintelligentie

‘Ga tot de mieren, luiaard. Kijk hoe ze werken en word wijs. Hoewel er onder hen geen leider is, geen aanvoerder, geen koning, halen ze in de zomer voedsel binnen, leggen ze in de oogsttijd een voorraad aan.' Het is een spreuk van koning Salomo, die de koning van de wetenschap en de levenskunst wordt genoemd. De tekst kwam bij mij boven toen ik hoorde over ‘zwermintelligentie.' Het is een begrip waar we met Development Laboratories een jaar of tien geleden ook tegenaan liepen. Een zwerm elektronische data, informatie, berichten, bleek zich te gaan gedragen als een groep mensen.

Het verhaal over de zwermintelligentie stelde dat een groep ‘domme’ mensen altijd een betere inschatting kan maken dan één hoogopgeleide deskundige. De gemiddelde schatting van een groep willekeurige mensen over de hoogte van een gebouw, is dichter bij de werkelijkheid dan die van de deskundige. Mieren zijn individueel niet tot heel erg veel in staat, meer op basis van hun gezamenlijkheid, gestuurd door hun ‘zwermintelligentie’ schijnen ze bijvoorbeeld grote rivieren over te kunnen steken.

Geen leider, geen koning, maar werken in de zomer. Kom daar eens om bij ons. We roepen om een sterke man, een ‘zakenkabinet’, topdeskundigen en zodra het boven de 25 graden Celsius komt gooien we het bijltje er bij neer.

Het is zo mooi en eindeloos wat we kunnen leren van de natuur, de schepping, lees het boek ‘Echt zwaar’, van Martijn van Calmthout, dat ik voor het FHI branchemagazine ‘Signalement’ recenseerde,; bestaat de zwaartekracht nu wel of niet? Is het echt zo dat informatie in eeuwigheid nooit verloren gaat, zelfs niet als het lijkt te verdwijnen in één van de ‘zwarte gaten’ in de ruimte?
Je leest en verbaast je over de samenhang tussen de meest kleine deeltjes van het bestaan en de grootste, meest verre materie, voorbij het universum. En de link tussen de reeks van theoretisch natuurkundigen, van Copernica, Newton, Einstein, Lorentz, Visser ’t Hooft, Hawkins tot en met de gebroeders Verlinde. De betekenis van de drang om theorie te toetsen aan het experiment ligt in de resultaten daarvan: de technologie van onze dagen, elektronica en microbiologie.

We hebben het weer beleefd tijdens Electronics & Applications, de voorjaarsbeurs. Er hing een ‘ontwikkelsfeer’. De zwermintelligentie was manifest aanwezig via de LoRa-gadget.’Het borrelt in de boilerroom’ kopte de beursvloer dagkrant. Het open platform, zo noemen we dat in technologietaal, van de KISS-LoRa gadget nodigde mensen uit om meteen ter plekke aan de slag te gaan. Het rook naar NERD-zweet in de LoRaWan Boiler Room op de beursvloer. Wellicht doen de mieren dat ook zo, via het verspreiden van geur elkaar inspireren tot gezamenlijke cumulatieve intelligentie…

Ik moet ook meteen denken aan de verenigingssfeer. Alle leden gelijk, het bestuur en de voorzitter, ze zijn allesbehalve de ‘baas’. Het geheel meer dan de som der delen. Het is nog steeds en misschien wel meer dan ooit, de basis voor voortdurend vernieuwende continuïteit van een evenement als Electronics & Applications. Toch weer een mierenhoop van meer dan vierduizend technologisch opgewonden bezoekers, ontvangen door een aantal honderden medewerkers van exposerende bedrijven, ondernemingen die leven van brood en spelen.

Hoe heerlijk is het te verkeren in de technologiebranches, zo dicht tegen de wetenschap en zo middenin de maatschappij, in zo’n rijke oogsttijd. Tel je zegeningen, in de eindeloze tred, Escher’s beeld van de band van Möbius. Je raakt niet uitgeteld.