Column & Opinie

Onze regering als een Analoge Rekenmachine

(Of: "Kennen politici wel de complexiteit van een Systeem?")

Verbaast u zich ook zo over onze nieuwe regering? Pas aangetreden tonen ze een enorme daadkracht! Ideeën worden gelanceerd, woeste uitspraken gedaan maar levert het iets op?
Voorlopig ziet het er nog matigjes voor ons uit. Nederland als Kenniseconomie wordt enthousiast met de mond beleden, maar ja, dat kost ook geen geld! Nee, we gaan minder investeren maar wel slimmer! Waar heb ik zoiets al meer gehoord?
Hadden we vroeger ook niet zoiets als een Innovatieplatform? Veel vergaderen maar weinig resultaat? Nou, dat laatste is niet helmaal waar. Er zijn prachtige plannen geproduceerd! Dat maakt Nederland groot! (hoop ik)
Helaas, ik vrees dat onze zuiderburen beter af zijn, geen regering betekent ook dat er geen initiatieven genomen worden, geen maatschappelijke veranderingen afgedwongen worden. Kortom geen sturing en geen beleid. Dat kon wel eens een groot voordeel blijken!
Laten we onze maatschappij eens als een systeem bekijken. Een definitie van systeem is: “Verzameling elementen waarvan de onderlinge relatie zodanig is, dat die verzameling als een samenhangend geheel kan worden beschouwd”. Dit gaat prima op voor onze maatschappij, als elementen kunnen wij ‘ons zelf’ en onze medemens als elementen zien. Daarnaast is er een duidelijke hiërarchie, er zijn groepen (verenigingen, bedrijven etc.) die ook als elementen gezien kunnen worden.
Ook voor de onderlinge relatie is gezorgd! Mensen interacteren. Het streven naar het verkrijgen van (veel) geld en het gebruik hiervan in het dagelijks leven geeft hieraan een extra leuke dimensie.
Nu weet ieder rechtgeaard technicus dat als je een systeem opbouwt, ik neem als willekeurig voorbeeld een productiestraat, dat het niet voldoende is om de elementen daarvan op een rij te zetten en dan de schakelaar maar op “aan”.
We hebben (door ervaring) geleerd, dat gaat fout! De Big Bang theorie is leuk voor het ontstaan van het heelal, maar voor het opstarten van een productiestraat is beleid nodig. Tenslotte heeft het toch miljarden jaren geduurd voordat er in het heelal een vorm van stabiliteit opgetreden was waarin leven (zoals dat van ons) kon ontstaan.
Stabiliteit van systemen komt doordat elk systeem een vorm van terugkoppeling heeft waardoor er na elke verstoring weer een nieuw evenwicht ontstaat.
Dit gegeven is één-op-één op onze maatschappij te transponeren.
Wat gebeurt er nu bij verkiezingen. Veel elementen van het Systeem (wij dus) vinden dat er een extra terugkoppelsignaal gegeven moet worden. Wat wordt er dan teruggekoppeld?
Wat er bij verkiezingen teruggekoppeld wordt is de elementaire onvrede van elk element (=stemgerechtigde). Deze wordt dan geprojecteerd op de, vaak overdreven en woeste, uitspraken van politici.
Het resultaat van verkiezingen is dan ook vaak een verschuiving in het politieke landschap.
Als het daarbij zou blijven was er nog niet zoveel aan de hand.
Onze maatschappij als systeem heeft in de loop der jaren een veelheid aan terugkoppel mechanismen ontwikkeld van belangengroepen, verenigingen en andere terugkoppelprotest systemen en die functioneren vaak bijzonder goed.
Het probleem ontstaat juist wanneer de door ons gekozen politici gaan proberen hun “ideeën” in “beleid” om te zetten! De praktijk is dat dit vrijwel niet aansluit bij de bedoelde terugkoppeling die de kiezers hebben gegeven, of in ieder geval hadden bedoeld.
Zie hier een systeem dat verstoord wordt met alle gevaar voor een oscillatie!
Hebt u ook wel eens gewerkt met een analoge rekenmachine? Bij mijn elektronicaopleidingsinstituut hadden ze zo een monster. Een veelheid van Integratoren, Differentiaal eenheden, Sommators en meer. En alles analoog, met potmeters, variabele condensatoren en stroom- en spanningsbronnen. Voor de liefhebber een waar paradijs.
Voor de student die deze lessen verplicht moest volgen een ware nachtmerrie, met een beperkt begrip en zeker een gebrek aan kennis (tenslotte is hij nog aan het leren) een ware marteling. Het “ding” deed nooit wat je ervan verwachtte. En dat was vaak al anders dan je zou willen!
Zo ook onze politici, je kunt ze van alles verwijten, maar niet dat ze verstand van zaken hebben. Als ik terugkijk naar de relatieve eenvoud (met de kennis van nu) van de analoge computer en die vergelijk met de complexiteit van het systeem aarde met zijn bevolking slaat de schrik me om het hart. Hebben onze ex-politieagenten, ex-militairen en politici die aan de knoppen van ons complexe maatschappelijke systeem draaien wel een idee van de gevolgen?
Waarschijnlijk niet, maar dat hoeft geen probleem te zijn als we als “Terugkoppeleenheid” (=stemgerechtigde) bij een volgende verkiezing niet met onze buik stemmen, maar op iemand met verstand van zaken. Zeg maar een meet- en regeltechnicus van de politiek.
De uitdaging voor ons zal zijn deze te vinden. Kent u er een? Of, nog beter hebt u een suggestie om iemand voor te dragen?
In een volgende column bericht ik daar graag over.