Column & Opinie Kees Groeneveld

Over Kees Groeneveld

Onafhankelijk expert technologie, marketing en maatschappij.

Nanotech 4 Dummies

"Ik was echt een dummy toen ik hier vanochtend binnen kwam. En nu vind ik mezelf opeens heel slim". Een volle dag lang bezig zijn met nanotechnologie, terwijl je nog helemaal niet weet wat het is, dan gebeurt er wat met je.
De twintig ‘dummies' uit FHI-bedrijven die deelnamen aan de eerste workshop NanoTech 4 Dummies van MinacNed en de Hogeschool Utrecht waren na afloop unaniem enthousiast. Een gemiddelde waardering met een acht is hoog.

Veel zelf doen, grafeen maken, monsters prepareren, met microscopen werken. Iedereen kreeg zelfs een 3D-geprint modelletje van grafeen atomen mee naar huis. Mooi succes als de eerste editie van een nieuwe workshop concept al meteen aan haar doel beantwoordt. Inderdaad waren het allerlei verschillende mensen die deelnamen. DGA’s van bedrijven, HRM-medewerkers, commercianten, business developers, overal in de bedrijven moet een keer duidelijk worden waar het over gaat als je maken krijgt met nano.
Opvallend genoeg bleek na afloop dat de meeste deelnemers wel meer wilden weten. Hoge waardering ook voor het ‘hands-on’ karakter van de workshop.
Het illustreert de koploperspositie van Nederland in nanotechnologie. Al jarenlang besteden we in ons land een ruimschoots groter deel van ons Bruto Nationaal Product aan nano-onderzoek dan landen als Duitsland, China, Groot Brittannië of de Verenigde Staten! We hebben het dan over overheidsgeld, vooral geld uit de aardgasbaten. Met dank en excuus aan de Groningers die er de bibbers van krijgen.
Maar we hebben nog veel te veel dummies. De nanotechnologie blijft nog te veel een academisch feestje. Natuurlijk moet het onderzoek doorgaan, onverminderd. Maar er mag best wat meer stevige bedrijvigheid van de grond komen, een wat meer commerciële drive worden ontwikkeld. We zien het eigenlijk wat te langzaam zich ontwikkelen bij de branche MinacNed. De onderzoeksinstituten maken langzaam plaats voor bedrijven, veel jonge bedrijven. De onderzoeksinstituten hebben het druk met fondsenwerving bij overheden, laten de markt over aan dummies.
Het is hard werken om de markt te ontwikkelen. Voor de grote beurzen als World of Technology & Science of Electronics & Automation is het nog te moeilijk. Hands-on workshops voor Flow Chemistry, microreactoren, dat is zaaien in kleine groepen, gevorderde dummies kun je ze noemen. Of in een workshop over Living Chips, levende cellen op een chip. Nano4SME sessies, waar we kijken wat je kunt met nanocoatings. En tijdens de grote beurzen voorzichtig in de seminars over Tomorrows Electronics of Process Intensification. En al ietsje groter in de sensorconferentie The Sense of Contact, waar ik vorige maand iets over meldde.
Maar het gaat vliegen. De micronanobranche is misschien wel de branche waarin je het snelst vanuit Nederland de hele wereldmarkt kunt veroveren in jouw specialisme. Dat zien we nu gebeuren. Mooi, gedurfd besluit van het branchebestuur om dit jaar de MicroNanoConference internationaal neer te zetten. En dan moet je zo’n conferentie in Amsterdam houden. Dat gaat ook gebeuren. Op 8 en 9 december in de Passenger Terminal Amsterdam, pal naast het Centraal Station, aan het IJ.
Het past natuurlijk ook perfect bij een klein landje, groot te zijn in het kleine. Maar toch, we hebben nog te veel dummies. Met name de wat grotere bedrijven in Nederland laten het nog wat afweten. We zien ze eigenlijk nog veel te weinig bij de activiteiten van MinacNed. Natuurlijk weten we het, het is voor kleine bedrijven makkelijker om risico te nemen, in het onbekende te duiken. Beursgenoteerde bedrijven kunnen zich minder veroorloven, maar toch….
Hier en daar zien we wat kentering. Concerns als DSM en FrieslandCampina zien we pogingen doen om aan te haken. Maar er is nog zoveel koudwatervrees. Je ziet het dezer dagen gevoed worden door dummy-achtige opmerkingen van Stephen Hawkins en anderen, die de angst voeden dat de mens de technologie niet meer zou kunnen beheersen. Het is het déjà vu van de eerste stoomtrein. Eigenlijk zou elk bedrijf groter dan 500 medewerkers verplicht moeten worden om ten minste drie Nanotech4Dummies workshops per jaar te vullen met medewerkers. Als je zelf even uit potloodgrafiet met een plakbandje grafeen hebt gemaakt, je het onder de microscoop hebt kunnen zien, dan gaat er inderdaad een wereld open. Materiaal dat zo hard is dat je je het niet kan voorstellen en tegelijk zo poreus is dat je het kunt smeren en je snapt ook nog hoe dat kan….
Geen toepassingen? Kent u die van die Hollander die een fabriek bouwt in Italië voor fietsbanden met grafeen? Heeft u al eens serieus gegoogled op nanocoatings?
Het is als met software. Je ziet het niet en daarom dachten veel mensen heel lang dat ze de betekenis konden negeren. Met de opkomst van nanotechnologie vervaagt het verschil tussen hardware en software. Hoe fysiek zijn bits en bites? Het is een vraag die er nu al bijna niet meer toe doet.
Een ding is zeker, er is veel heel geavanceerde apparatuur en instrumentatie nodig om de beloftes waar te maken. En juist daar zijn we goed in, in dit kleine landje. Dummies aller landen, verzamelt u onder de zeespiegel.

Drs. J.C. Groeneveld