Column & Opinie

Het opstellen van een aanwijsbeleid volgens NEN 3140

Wanneer u werkzaam bent binnen de elektrotechniek, bent u ongetwijfeld bekend met NEN 3140. U kent deze norm, waarin de bedrijfsvoering van elektrische laagspanning installaties is opgenomen, waarschijnlijk niet van binnen en van buiten. Dat is vrijwel onmogelijk, want het document telt 86 pagina's. Toch is het van belang om aan de eisen van NEN 3140 te voldoen om medewerkers veilig te laten werken. Het opstellen van een aanwijsbeleid is hierbij een onmisbaar hulpstuk. Ik geef u daarom graag een aantal handvatten om een dergelijk beleid op te stellen.

Technici moeten precies weten waartoe ze bevoegd zijn. Vaak is dat wel duidelijk, maar nog niet schriftelijk vastgelegd. Echter als personen geen formele, schriftelijke benoeming hebben, worden zij officieel beschouwd als leek. Volgens NEN 3140 mogen zij dan geen handelingen verrichten aan elektrotechnische installaties. Het is daarom essentieel om enkele zaken op papier vast te leggen. Dit gaat om de taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden die bij specifieke functies horen. Dit is niet ingewikkeld, maar het vergt wel de nodige aandacht. Iedereen die direct of indirect met elektrotechnische veiligheid te maken heeft, heeft een aanstelling nodig. Ik raad dan ook een nauwe samenwerking aan tussen operators en technici, leidinggevenden, HR-managers en opleidingscoördinatoren. Gezamenlijk kan een aanwijsbeleid worden geformuleerd.

Stap 1a: Bepaal wie ‘aangewezen’ moet worden
De allereerste stap is het bepalen voor wie een individueel aanwijsformulier moet komen. Dit kan bepaald worden op basis van de werkzaamheden of op basis van benoemingen die nog niet schriftelijk zijn toegekend.

Stap 1b: Inventarisatie van informatie
De volgende stap is het in kaart brengen van de gegevens die nodig zijn om het document op te stellen. Bekijk wie in welke informatie kan voorzien. Zo zal de HR-afdeling vooral feitelijke gegevens leveren, waaronder achtergrondinformatie over opleidingen en cursussen. De werkverantwoordelijke voorziet in de soft skills. Hij geeft aan of de techneut over voldoende competenties beschikt en de juiste eigenschappen heeft om bepaalde werkzaamheden te mogen uitvoeren. Denk bijvoorbeeld aan gestructureerd werken, communicatieve vaardigheden, motivatie en zelfvertrouwen.

Stap 2a: Aanwijsformulier opstellen
Wanneer al deze informatie verzameld is, kan het aanwijsformulier opgesteld worden. Om niets te vergeten, kunnen de bijlagen van NEN 3140 worden geraadpleegd. Deze dienen als handvat om het document compleet te maken en helpen bij het beoordelen van de nodige vaardigheden voor een benoeming. Voor het aanwijsformulier is geen vast stramien, maar de volgende informatie is vereist:

  • naam en functie
  • benoeming
  • ingang en duur aanwijzing
  • de aangewezen werkzaamheden
  • verklaring van instructie


Stap 2b: Aanwijsformulier afstemmen

Wanneer het document is opgesteld, dient de werkverantwoordelijke deze te bespreken en af te stemmen met de techneut zelf. Er rust immers een grote verantwoordelijkheid op iemands schouder als hij tekent voor een functie binnen het aanwijsbeleid. Uiteindelijk bepaalt de werkverantwoordelijke de benoeming, maar is het belangrijk dat uw technisch medewerker zich hier vertrouwd bij voelt.

Stap 3: Herinstructie niet vergeten
De geldigheid van een aanwijzing is van beperkte duur. Door de tand des tijds, of routinegemak, kan een deel van de kennis bij de techneut verloren gaan. Daarom heeft NEN 3140 verplichte periodieke herinstructies. In de praktijk worden deze doorgaans na twee á drie jaar gedaan, maar de exacte periode is persoonsgebonden. Dit varieert van werkervaring, hoe vaak de werkzaamheden worden uitgevoerd tot aan de aard van de werkzaamheden. Het is logisch dat medewerkers hun kennis en vaardigheden periodiek dienen op te frissen.

Uiteindelijk moet alles in werk gesteld zijn om veiligheid op de werkvloer te kunnen garanderen . Een aanwijsbeleid volgens NEN 3140 helpt zowel werknemer als werkgever inzicht te krijgen. Bovendien laat dit document in één oogopslag zien wie waar verantwoordelijk voor is. Met formele benoemingen kunt u aantonen dat uw bedrijf NEN 3140 naar behoren volgt. Een fijn idee, vindt u ook niet?

Auteur Marc van Lohuizen is Productmanager bij ROVC