Column & Opinie

De schaduwen worden korter

Het hoort bij deze tijd, het voorjaar. De zon komt hoger en de schaduwen worden korter. Grote gebeurtenissen werpen hun schaduw ver vooruit. Als die schaduw korter wordt, is die gebeurtenis dichterbij, onze grote technologiebeurs HET Instrument, straks in september.

Vervelende gebeurtenissen, slechte berichten, moeilijke beslissingen, ze werpen een schaduw over het leven. Zo zeggen we dat soms plechtig. In dit voorjaar gaat het dan over Griekenland, de recessie, het voorjaarsoverleg van het kabinet Rutte. Zou natuurlijk ook heel prachtig zijn als die schaduwen korter werden. Dat is misschien wel voor een belangrijk deel perceptie, psychologie van de aandelenbeurs. Als je er zo naar kijkt, dan kun je net zo goed zeggen dat de schaduwen langer worden danwel dat het voorjaarseffect van de kortere schaduwen actueel is. Laat me dat proberen uit te leggen.
Ik heb het over de conjuncturele economische ontwikkeling in ons land. Traditioneel hebben we het over een volledige conjunctuurcyclus als die een complete periode met een echte hausse en baisse omvat, een periode die ongeveer zeven jaar beslaat. Zo gerekend, zou de hausse van 2000/2001 herhaald zijn in 2007/2008. In zekere zin klopt dat wel. Dat we in de tweede helft van 2010 tot en met eerste helft 2011 een heel goed jaar hebben meegemaakt, klopt dan niet met de wetmatigheid dat we toen in een baisse hadden moeten zitten. En prompt zitten we nu sinds de tweede helft van 2011 in een recessie die sommigen de ‘dubbele dip’ noemen.
Terug naar de schaduwen. Als je kijkt naar die lange periode van zeven jaar, dan zou het weleens zo kunnen zijn dat de schaduwen langer zijn geworden. De hausse van 2007/2008 was niet zo steil als die van 2000/2001 en die van 2010/2011 was zo kortstondig en beperkt, dat die nauwelijks meetelt als hausse op de langere termijn. Analytisch gezien zijn er veel aanwijzingen dat we in een veel langduriger periode zitten van zeer beperkte groei dan we sinds 1980 gewend zijn geweest. Het is een beetje vergelijkbaar met de situatie van Japan van het voorgaande decennium. Dat zou je kunnen duiden als verlenging van de schaduwen.
Tegelijk houd ik het op kortere schaduwen. Binnen de wat langere termijn waarin we rekening moeten houden met geen of beperkte economische groei, blijken, soms best felle, ups en downs mogelijk te zijn. Als 2007/2008 en 2010/2011 korte opklaringen zijn geweest, dat zijn de schaduwen daaromheen ook korter dan die van de lange golf.
Wat doen we hiermee naar onze branches, de technologie? Op de lange termijn zien we veranderingen in de wijze waarop we kijken naar zowel de manier van gezamenlijk marketing bedrijven als naar de wijze waarop we omgaan met de arbeidsmarkt, lange schaduwen. Tegelijk zien we ook daar schaduwen korter worden.
In de collectieve marketing, beurzen, congressen, vakbladen, internetmarketing, is de lange schaduw die van verdere individualisering. Iedereen wil meer focus, liefst één op één. Maar enige vorm van massa is noodzakelijk om alles betaalbaar te houden en effectief te laten zijn. Beurzen en vakbladen worden structureel kleiner, maar ze verdwijnen niet. Congressen en internetmarketing groeien, maar zeker niet grenzeloos. De lange schaduw zegt ‘let op continuïteit’. De korte schaduw eist ‘ik moet nu op mijn budget letten’ of ‘kansen pakken’. Die korte schaduw van HET Instrument ziet er dit jaar weer veel beter uit dan bij de vorige editie van 2010. In de voorbereiding moet nu rekening worden gehouden met de inrichting van een extra beurshal.
In de arbeidsmarkt voor technologie speelt dit ook allemaal keihard. In recessietijd lijkt de schaduw kort te worden. Er zijn weer mensen beschikbaar. Intussen is de lange schaduw nog steeds donker. De lange termijn opvolging van de geboortegolfgeneratie ziet er somber uit. Het initiatief tot een ‘carrièreplein’ op HET Instrument brengt weer wat licht. Als onderwijs en politiek ingaan op de suggesties uit onze bedrijven om de prikkels bij scholen nu echt te leggen bij de uitstroom van technici en technologen waar de markt om vraagt, dan wordt ook die schaduw werkelijk structureel korter. Laat scholen contracten sluiten met bedrijven bij het afleveren van bèta-afgestudeerden, laat de afgestudeerden meeprofiteren en zorg dat het geld dat het voor de scholen oplevert niet kan wegvloeien naar directeurssalarissen of compensatie voor zinnige bezuinigingen bij de instroom. Minder ‘pretstudies’ bedoel ik dan.

Als de schaduwen korter worden spring je makkelijker over die van jezelf heen.